DEN HAAG – Producenten van wegwerpluiers en incontinentiemateriaal moeten volgens kabinetsplannen verantwoordelijk worden voor de inzameling en recycling van hun producten. Het principe ‘de vervuiler betaalt’ moet daarmee ook voor deze omvangrijke afvalstroom gaan gelden. Producenten waarschuwen echter dat de rekening uiteindelijk bij jonge gezinnen en gebruikers van incontinentiemateriaal kan belanden.

Producent moet gebruikte luiers terugnemen

Het plan draait om een zogenoemde uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, of UPV. Fabrikanten en importeurs worden verantwoordelijk voor de kosten van inzameling en verwerking.

Een formele inleverplicht voor individuele huishoudens staat volgens het conceptbesluit niet in de regels. Producenten moeten echter wel een landelijk toegankelijk systeem organiseren waar gebruikte luiers gratis kunnen worden ingeleverd. In de praktijk betekent dit dat gebruikers luiers apart moeten bewaren en naar een inzamelpunt moeten brengen, tenzij voor huis-aan-huisinzameling wordt gekozen.

Kostenberekeningen lopen sterk uiteen

Over de financiële gevolgen bestaat grote onzekerheid. Een onderzoek in opdracht van het ministerie becijferde eerder dat kinderluiers door de regeling ongeveer 6 tot 10 procent duurder kunnen worden. Dat komt neer op circa 20 tot 33 euro per kind per jaar, exclusief btw. Producenten kunnen de kosten voor inzameling en recycling namelijk verwerken in hun verkoopprijzen.

De branche komt met aanzienlijk hogere ramingen. Fabrikanten rekenen volgens recente berichtgeving met ongeveer 109 euro extra per jaar voor een gezin bij centrale inzamelpunten. Bij huis-aan-huisinzameling kunnen de kosten volgens brancheberekeningen oplopen tot ongeveer 600 euro per huishouden per jaar.

Zorgen over ouderen en privacy

Ook incontinentiemateriaal valt onder de plannen. Juist daar bestaan zorgen over privacy en praktische uitvoerbaarheid. Ouderen of mensen met een medische aandoening zouden gebruikte materialen moeten bewaren en mogelijk zelf naar een inzamelpunt moeten brengen.

Leveranciers en producenten vrezen daardoor ongemakkelijke situaties, zeker wanneer inzamelpunten op openbare locaties komen. Medisch noodzakelijk incontinentiemateriaal wordt in veel gevallen via de zorgverzekering vergoed, maar niet iedere gebruiker valt onder die vergoeding.

Grote afvalberg moet kleiner

De achtergrond van het plan is de overgang naar een circulaire economie. Luiers en incontinentiemateriaal vormen naar schatting 5 tot 8 procent van het Nederlandse restafval. Gescheiden inzameling maakt het mogelijk kunststoffen en andere grondstoffen terug te winnen in plaats van het materiaal volledig te verbranden.

Hoe het definitieve inzamelsysteem eruit komt te zien en welke kosten daadwerkelijk bij consumenten terechtkomen, is nog niet definitief vastgesteld.