WEST-FRIESLAND – Waar vroeger op 11 november de ene na de andere groep kinderen met een lampion aanbelde, blijft het in sommige straten tegenwoordig opvallend rustig. Tegelijkertijd groeien Halloweenfeesten, griezeltochten en verkleedpartijen in populariteit. Vooral bij gezinnen en jongeren is Halloween een steeds groter evenement geworden. Maar betekent dat ook het einde van Sint-Maarten? Onderzoek laat een genuanceerder beeld zien dan de soms lege stoepen doen vermoeden.
Halloween groeit spectaculair
Volgens onderzoeksbureau Motivaction vierde in 2025 maar liefst 26 procent van de Nederlanders Halloween, tegenover 21 procent een jaar eerder. In 2014 lag dat aandeel nog op 17 procent. Onder millennials vierde zelfs 41 procent het griezelfeest.
Een ander onderzoek, uitgevoerd door Peil.nl onder ruim 3.000 Nederlanders, laat zien dat in 2026 ongeveer 7,5 procent actief deelneemt aan griezeltochten of langs de deuren gaat. Nog eens 4,4 procent beperkt zich tot versiering. De onderzoeken gebruiken verschillende definities en zijn daarom niet rechtstreeks vergelijkbaar.
Minder kinderen aan de deur?
Dat bewoners minder lampionnen aan de voordeur zien, hoeft niet automatisch te betekenen dat minder kinderen Sint-Maarten vieren. De manier waarop het feest wordt georganiseerd, verandert eveneens.
In sommige plaatsen verplaatst de viering zich naar winkelcentra en georganiseerde optochten. Kinderen lopen daar gezamenlijk langs deelnemende winkels, terwijl woonstraten minder worden bezocht. Ook veranderingen in de leeftijdsopbouw van buurten kunnen een rol spelen.
Betrouwbare jaarlijkse tellingen van het aantal kinderen dat in West-Friesland langs de deuren gaat, ontbreken. Een structurele regionale afname is daardoor niet met cijfers vastgesteld.
Deskundigen zien Sint-Maarten niet verdwijnen
Antropoloog Irene Stengs van het Meertens Instituut stelde in 2025 zelfs dat de belangstelling voor Sint-Maarten is toegenomen. Volgens haar dragen scholen, buurten en georganiseerde activiteiten bij aan het voortbestaan van het kinderfeest.
Ook traditiedeskundige Ineke Strouken ziet geen duidelijke landelijke achteruitgang. Halloween en Sint-Maarten kunnen volgens haar naast elkaar bestaan, omdat beide feesten een andere betekenis hebben.
Halloween draait om griezelen, verkleden en spanning. Sint-Maarten staat juist voor licht, delen en aandacht voor anderen.
Diepgewortelde West-Friese traditie
Sint-Maarten heeft in West-Friesland een lange geschiedenis. Het Westfries Archief beschrijft hoe kinderen in Zwaagdijk al in 1907 met lampionnen langs de deuren gingen. In Wijdenes werden vroeger uitgeholde suikerbieten gebruikt.
Hoorn kende zelfs een bijzondere eigen traditie. Daar werd Sint-Maarten jarenlang eind augustus gevierd, soms meerdere dagen achter elkaar. Pas na een enquête onder de bevolking verhuisde de viering in 1967 definitief naar 11 november.
Nieuwe initiatieven houden feest levend
Dat de traditie nog leeft, blijkt onder meer in Enkhuizen. Woongemeenschap Kwakershof opent op 11 november opnieuw haar deuren voor zingende kinderen met lampionnen. De bewoners organiseren een warme ontvangst met lichtjes en traktaties.
Tegelijkertijd worden in West-Friesland steeds meer Halloweenactiviteiten georganiseerd, onder meer in Hoorn, Medemblik en Enkhuizen.
Heeft Sint-Maarten nog toekomst?
Het grootste gevaar voor Sint-Maarten lijkt niet uitsluitend Halloween te zijn, maar het verdwijnen van de vanzelfsprekendheid waarmee ouders, scholen en buurten het feest doorgeven.
Wanneer kinderen geen lampionnen meer maken en bewoners hun deuren gesloten houden, kan de traditie plaatselijk langzaam verdwijnen. Maar waar scholen, verenigingen en buurten blijven meedoen, blijkt Sint-Maarten zich juist te kunnen vernieuwen.
De toekomst van het lampionnenfeest is daarmee niet bij voorbaat verloren. De vraag is vooral of de volgende generatie op 11 november nog dezelfde liedjes wil zingen, en of er dan nog deuren opengaan.
