Sebastiaan Vriend steunt strengere eisen voor makelaars

HOORN – Makelaar en taxateur Sebastiaan Vriend, eigenaar van Piet Swart Vastgoed in Medemblik, kan zich goed vinden in de roep om strengere eisen voor de makelaardij. Volgens Vriend moet duidelijker worden vastgelegd aan welke vakinhoudelijke en gedragsmatige eisen iemand moet voldoen om als makelaar actief te zijn. Ook transparantie rond biedingen en controle op de naleving van regels zijn volgens hem essentieel.

Het kabinet wil de makelaardij verder reguleren nadat is gebleken dat de huidige zelfregulering onvoldoende mogelijkheden biedt om misstanden structureel aan te pakken. Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening ziet een wettelijke registerplicht voor makelaars als de meest kansrijke optie.

Iedereen kan nu makelaarsactiviteiten uitvoeren

Tot 2001 gold in Nederland titelbescherming voor het beroep van makelaar. Die bescherming werd afgeschaft om onder meer de concurrentie te bevorderen. Sindsdien kan in principe iedereen makelaarsactiviteiten uitvoeren, ook zonder aansluiting bij een brancheorganisatie of specifieke beroepsopleiding. NVM en Vastgoed Nederland stellen voor hun eigen leden wel opleidingseisen, gedragsregels en vormen van tuchtrecht.

Vriend ziet ook in West-Friesland dat mensen zonder de volgens hem benodigde vakinhoudelijke papieren actief zijn in de branche.

„Dat kan nu eenmaal doordat het een vrij beroep is. Ik vind het daarom een goede ontwikkeling wanneer vakbekwaamheid en certificering weer nadrukkelijker als eis worden gesteld. Daarmee wordt uiteindelijk het kaf van het koren gescheiden”, zegt Vriend.

De Medemblikker is sinds 2011 eigenaar van Piet Swart Vastgoed en staat geregistreerd als gecertificeerd makelaar en taxateur voor woningen en bedrijfsmatig vastgoed. Het kantoor is gevestigd aan het Bagijnhof in Medemblik.

Vriend sluit zich aan bij brancheorganisaties

Vriend zegt zich op dit punt aan te sluiten bij de lijn van NVM en Vastgoed Nederland. „Het makelaarsvak is een vak. Daar mag je wat mij betreft best duidelijke eisen aan stellen.”

NVM liet na de Kamerbrief weten de voorgenomen registerplicht te steunen, maar vindt dat het voorstel niet ver genoeg gaat. De brancheorganisatie wil dat aantoonbare vakbekwaamheid een voorwaarde wordt voor toelating tot het register. Ook opleiding, permanente bijscholing, gedragsregels en onafhankelijk toezicht zouden volgens NVM onderdeel moeten zijn van de wettelijke kwaliteitsbasis.

Vastgoed Nederland reageerde eveneens positief op de plannen voor een wettelijk register en wettelijke regels voor een transparant biedproces. De organisatie pleit daarnaast voor verdere professionalisering van de makelaardij en heeft eerder gesteld dat de huidige situatie, waarin iedereen zich makelaar kan noemen, niet meer passend is.

Diploma alleen is volgens Vriend niet genoeg

Vriend benadrukt tegelijkertijd dat opleiding en certificering op zichzelf geen garantie zijn voor correct handelen. „Ook makelaars die wél de juiste papieren hebben, moeten zich gewoon aan de regels houden. Een transparant en controleerbaar biedingsproces hoort daar absoluut bij. Een diploma aan de muur is geen vrijbrief.”

Dat sluit aan bij een belangrijk onderdeel van het onderzoek waarop het ministerie zijn plannen baseert. Van de ondervraagde consumenten meldde 27,8 procent ten minste één negatieve ervaring met een makelaar. Van de genoemde klachten had 87 procent betrekking op een makelaar die bij een beroepsvereniging was aangesloten. Volgens het onderzoek gingen de negatieve ervaringen vooral over het gedrag van makelaars en minder over een gebrek aan opleiding of vakinhoudelijke kennis.

Mede daarom kiest de minister vooralsnog niet voor een algemene opleidingseis als voorwaarde voor registratie. Volgens de Kamerbrief geven de onderzoeken geen duidelijke aanwijzing dat opleidingseisen of permanente educatie aantoonbaar leiden tot minder negatieve ervaringen van consumenten.

Biedproces moet controleerbaar worden

In het beoogde systeem moet iedere makelaar die diensten op de woningmarkt aanbiedt zich registreren. Aan die registratie worden wettelijke gedragsnormen verbonden. Daarbij staan transparantie, correcte informatieverstrekking en gelijke behandeling centraal.

Het biedproces moet volgens de plannen inzichtelijk en controleerbaar zijn, bijvoorbeeld door gebruik van een biedlogboek. Ook moet relevante informatie over onder meer gebreken en funderingen tijdig beschikbaar zijn. Kandidaten moeten bovendien onder dezelfde voorwaarden aan het koopproces kunnen deelnemen.

Makelaars zouden daarnaast verplicht worden aangesloten bij De Geschillencommissie. Bij ernstige overtredingen kan uiteindelijk uitschrijving uit het register volgen. Een makelaar kan dan, anders dan in het huidige systeem, niet zonder aansluiting verdergaan als ongebonden makelaar.

Reputatie belangrijk in West-Friesland

Volgens Vriend speelt daarnaast de reputatie van een makelaar in een regio als West-Friesland een belangrijke rol.

„We zijn hier vrij nuchter. Ik zeg altijd: je komt te voet en je gaat te paard. Als je een scheve schaats rijdt, gaat dat verhaal snel rond. Maar belangrijker nog: zo wíl je helemaal niet werken. Het zit niet in mij en zo wil ik ook niet acteren.”

Voor Vriend moeten vakbekwaamheid en controle op gedrag daarom naast elkaar bestaan. „Je moet als makelaar zowel je opdrachtgever als kandidaat-kopers recht in de ogen kunnen kijken. Meer vakbekwaamheid, duidelijke spelregels en transparantie zijn wat mij betreft alleen maar goed voor het vertrouwen in ons vak.”

De minister gaat de registerplicht, de gedragsregels, het toezicht en de precieze reikwijdte van het nieuwe stelsel de komende maanden verder onderzoeken. Het streven is de Tweede Kamer in het eerste kwartaal van 2027 opnieuw te informeren.