Museum Hoorn viert 100 jaar HEMA met tentoonstelling
Redactie
3 min. lezen
HOORN – Het Museum van de 20e Eeuw in Hoorn staat vanaf donderdag 1 oktober uitgebreid stil bij het honderdjarig bestaan van HEMA. De tentoonstelling ‘100 jaar HEMA’ laat bezoekers kennismaken met een eeuw Nederlandse winkelgeschiedenis, herkenbare producten en veranderingen in het dagelijks leven. De expositie is te zien tot en met 4 april 2027.
Rookworst, roze tompouces, schoolspullen, handdoeken, ondergoed, servies en speelgoed vormen een belangrijk deel van het collectieve geheugen rond de warenhuisketen. Volgens het museum is HEMA in de afgelopen eeuw nauw verweven geraakt met het Nederlandse huishouden.
De tentoonstelling brengt die ontwikkeling in beeld aan de hand van producten, verpakkingen, advertenties, winkelmateriaal en foto’s uit verschillende perioden. Ook de winkels in Hoorn en omgeving krijgen aandacht
Van eenheidsprijzen naar landelijke winkelketen
HEMA opende op 4 november 1926 de eerste winkel aan de Kalverstraat in Amsterdam. De naam stond oorspronkelijk voor Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam. Enkele dagen later volgde een tweede vestiging in de Oude Hoogstraat.
De formule was gericht op een breed publiek. Producten werden aanvankelijk verkocht tegen vaste prijzen van 10, 25 en 50 cent. Wat begon met twee Amsterdamse winkels groeide daarna uit tot een keten die een vaste plaats kreeg in veel Nederlandse winkelstraten.
Ook de huisstijl veranderde door de jaren heen. In de tentoonstelling is onder meer aandacht voor de ontwikkeling van de verschillende HEMA-logo’s, van ontwerpen met art-deco-invloeden tot het bekende rode vierkant.
Tompouce en rookworst groeiden uit tot iconen
Twee bekende HEMA-producten krijgen eveneens een prominente plaats. De tompouce wordt volgens het museum sinds 1932 verkocht. HEMA verkoopt daarvan tegenwoordig naar eigen zeggen ongeveer 14 miljoen exemplaren per jaar.
De rookworst kwam enkele jaren later. In 1936 had een filiaalhouder aan de Nieuwendijk in Amsterdam volgens het persbericht te veel worsten ingekocht voor het restaurant. De worsten werden verwarmd en als snack aangeboden om verspilling te voorkomen. Dat bleek succesvol en de rookworst groeide vervolgens uit tot een van de bekendste producten van het warenhuis.
Ook het HEMA-restaurant maakt al vanaf de beginjaren deel uit van de formule. Een betaalbare lunchroom in een warenhuis was in 1926 nog relatief bijzonder. Koffie voor een dubbeltje en later een warme maaltijd voor vijftig cent maakten eten buiten de deur toegankelijker voor een breder publiek.
Oude huismerken en Nederlands design
De expositie besteedt daarnaast aandacht aan vroegere huismerken. Vanaf de jaren vijftig introduceerde HEMA verschillende eigen merken voor onder meer cosmetica, kleding, elektrische apparaten en schoonmaakmiddelen. Miss Helen werd een bekende naam op de cosmetica-afdeling en schoonmaakproducten verschenen onder het merk HEMAX.
Design ging later een steeds grotere rol spelen. Sinds 1983 organiseert het warenhuis een ontwerpwedstrijd voor studenten. Een bekend ontwerp daaruit is de fluitketel Le Lapin van Nikolaï Carels. De ketel won de editie 1989-1990 en werd volgens HEMA meer dan 200.000 keer verkocht.
Vanaf 1993 verschenen bovendien de illustraties van Fiep Westendorps Jip & Janneke op HEMA-producten. Het assortiment groeide van enkele verzorgingsproducten uit tot onder meer beddengoed, speelgoed, servies en kleding.
Tentoonstelling als spiegel van Nederland
Volgens het Museum van de 20e Eeuw laat de tentoonstelling niet alleen veranderingen binnen HEMA zien, maar ook ontwikkelingen in de Nederlandse samenleving. Producten uit verschillende perioden vertellen volgens het museum iets over onder meer wonen, eten, mode, opvoeding, vrije tijd en consumentengedrag.
Daarmee sluit de expositie aan op de vaste doelstelling van het museum, dat al meer dan dertig jaar aan de hand van gebruiksvoorwerpen, speelgoed, interieurs en winkelinrichtingen laat zien hoe het dagelijks leven veranderde.
Te zien tot april 2027
De tentoonstelling is bedoeld als herkenningspunt voor meerdere generaties. Oudere bezoekers kunnen producten en verpakkingen uit hun jeugd terugzien, terwijl jongere bezoekers kennismaken met artikelen die voor hun ouders en grootouders vanzelfsprekend waren.
‘100 jaar HEMA’ is van 1 oktober 2026 tot en met 4 april 2027 te zien in het Museum van de 20e Eeuw aan de Krententuin 24 op het Oostereiland in Hoorn.
