Na jarenlange strijd lijkt ijsverkoop Van den Berg toch mogelijk
Redactie
5 min. lezen
HOORN – Na jaren van discussie over de verkoop van schepijs aan de Nieuwstraat in Hoorn lijkt er alsnog ruimte te zijn voor een ijssalon bij banketbakkerij Van den Berg. Uit een gemeentelijke toelichting blijkt dat het horecabeleid mogelijkheden biedt voor een nieuwe ijssalon op Nieuwstraat 8. Daarmee krijgt een kwestie die al in 2021 tot politieke vragen en een debat in de gemeenteraad leidde, mogelijk een positieve afloop.
De gemeente heeft vastgesteld dat binnen de zogenoemde Staat van Inrichtingen (SvI) nog ruimte bestaat voor een nieuwe ijssalon. Hoewel het bestemmingsplan op deze locatie geen zelfstandige horeca toestaat, kan volgens de gemeentelijke toelichting via een afwijking van de planologische regels alsnog toestemming worden verleend.
Wanneer voor Nieuwstraat 8 een omgevingsvergunning voor planologisch strijdig gebruik wordt aangevraagd, zal deze volgens de toelichting worden verleend. Daarmee lijkt een belangrijke belemmering voor de verkoop van schepijs te verdwijnen.
Plannen dateren al uit 2021
De discussie over ijsverkoop aan de Nieuwstraat begon ruim vijf jaar geleden. In maart 2021 werd bekend dat de eigenaren van Van den Berg’s Banketbakkerij, Linda en Alex Kok, hun onderneming wilden uitbreiden naar het naastgelegen winkelpand op nummer 8.
De banketbakkerij was al tientallen jaren gevestigd aan Nieuwstraat 6. Het aangrenzende pand, waarin eerder een hengelsportzaak zat, bood mogelijkheden om de productieruimte uit te breiden en tegelijkertijd een verkooppunt voor ambachtelijk schepijs te beginnen.
Volgens de destijds gepresenteerde plannen zou ongeveer 80 procent van het nieuwe pand worden ingericht als werkruimte voor de productie van chocolade en ijs. Het resterende gedeelte aan de straatzijde was bedoeld voor de verkoop van schepijs.
De ondernemers wilden nadrukkelijk geen traditionele horecagelegenheid met zitplaatsen openen. Er zouden geen tafels of stoelen komen en evenmin een verkooploket in de gevel. In december zou de verkoopruimte bovendien kunnen worden gebruikt voor oliebollen en appelbeignets.
Gemeente wees ijsverkoop meerdere keren af
Ondanks de beperkte opzet liep het uitbreidingsplan vast op gemeentelijke regelgeving. Volgens het toenmalige horecabeleid, vastgelegd in Hoorn Gastvrij 2009, was de verkoop van schepijs op deze locatie niet toegestaan.
De gemeente beschouwde de ijsverkoop als een zelfstandige horeca-activiteit. Omdat volgens de destijds gehanteerde regels het maximumaantal toegestane horecavestigingen in dit deel van de binnenstad was bereikt, werd het verzoek meerdere keren afgewezen.
Dat leidde in mei 2021 tot teleurstelling bij de ondernemers. Zij vonden het moeilijk te begrijpen dat ijsverkoop niet als onderdeel van het gebruikelijke assortiment van een banketbakkerij werd beschouwd.
Volgens Alex Kok verkochten veel andere banketbakkerijen in Nederland eveneens schepijs. De ondernemers wezen er bovendien op dat beide winkelpanden intern met elkaar zouden worden verbonden.
Fractie Tonnaer bracht kwestie naar gemeenteraad
De kwestie kreeg in maart 2021 een politieke lading toen Fractie Tonnaer schriftelijke vragen stelde aan het college van burgemeester en wethouders.
Raadslid Roger Tonnaer vroeg waarom de gemeente de uitbreiding van een bestaande onderneming tegenhield, terwijl juist in de coronaperiode veel binnenstadsondernemers met omzetverlies en leegstand werden geconfronteerd.
De fractie pleitte ervoor de verkoop van schepijs door een banketbakker niet langer automatisch als zelfstandige horeca te beschouwen.
Op 6 juli 2021 kwam het onderwerp opnieuw terug tijdens een vergadering van de Hoornse gemeenteraad. Een motie, mede ingediend namens verschillende politieke partijen, riep op het verouderde horecabeleid te evalueren en de eerdere afwijzingen opnieuw te bekijken.
Daarbij werd benadrukt dat ijs al vele tientallen jaren tot het assortiment van Nederlandse banketbakkers behoort. De initiatiefnemers vonden dat regelgeving economische ontwikkelingen in de binnenstad niet onnodig mocht tegenhouden.
IJsverkoop heeft lange geschiedenis in Hoorn
De discussie raakt aan een oude Hoornse traditie. Al ruim voordat moderne ijssalons hun intrede deden, werd in de stad ijs verkocht door bakkers en gespecialiseerde ijsverkopers.
Een bekend voorbeeld was banketbakker Conijn aan de Ramen, waar tot het einde van de jaren zeventig van de vorige eeuw schepijs werd verkocht. Die onderneming werd tijdens de politieke discussie in 2021 aangehaald als voorbeeld van de historische verbondenheid tussen banketbakkerijen en ijsverkoop.
Ook de familie Doffer speelde een belangrijke rol in de Hoornse ijsgeschiedenis. Drie generaties Doffer bouwden een naam op met ijsverkoop. De onderneming werd op 28 maart 1969 voortgezet door Toon Dol en zijn vrouw Afra, die de voormalige ijssalon heropenden als Snackbar IJssalon Dol.
De zaak, in de volksmond bekend als ‘Dolletje’, groeide uit tot een vertrouwd adres. Naast ijs werden er onder meer zelfgemaakte kroketten verkocht.
Het voorbeeld laat zien dat ijsverkoop in Hoorn al generaties lang onderdeel is van het plaatselijke winkelaanbod.
Verschil tussen detailhandel en horeca bepalend
Het gemeentelijke standpunt over Nieuwstraat 8 maakt duidelijk dat het onderscheid tussen detailhandel en horeca een belangrijke rol speelt.
Wanneer ijsverkoop een ondergeschikte activiteit vormt van een reguliere winkel, kan deze volgens de aangeleverde toelichting worden toegestaan als de locatie over de aanduiding ‘loketverkoop’ beschikt.
Wanneer uitsluitend sprake is van loketverkoop, valt de activiteit echter onder het gemeentelijke horecabeleid. Een afzonderlijke ijssalon wordt daardoor anders beoordeeld dan een banketbakkerij die naast gebak ook ijs verkoopt.
Voor Nieuwstraat 8 blijkt binnen de Staat van Inrichtingen nu ruimte te bestaan voor een nieuwe ijssalon. De gemeente geeft aan bereid te zijn daarvoor een omgevingsvergunning te verlenen waarmee van het planologische gebruik kan worden afgeweken.
Doorbraak tussen winkelpanden
Ook de verbinding tussen de panden Nieuwstraat 6 en 8 speelt een rol. De ondernemers wilden beide gebouwen intern samenvoegen om de productie en verkoop efficiënter te kunnen organiseren.
Volgens de gemeentelijke toelichting is inmiddels een zogenoemde fictieve vergunning verleend voor een doorbraak tussen beide panden.
De betekenis en juridische status van deze vergunning zijn in de beschikbare informatie niet nader uitgewerkt. Evenmin is bevestigd of de geplande werkzaamheden inmiddels zijn uitgevoerd.
Gemeenteraad wordt geïnformeerd
Het college heeft aangegeven de gemeenteraad over de ontwikkelingen te informeren. De daarvoor benodigde stukken moeten volgens de toelichting nog worden opgesteld.
Daarmee lijkt de jarenlang slepende discussie over de verkoop van schepijs bij Van den Berg een nieuwe fase in te gaan. Waar de gemeente in 2021 nog meerdere keren geen toestemming wilde geven, wordt nu expliciet aangegeven dat een vergunning voor een ijssalon aan Nieuwstraat 8 mogelijk is.
Of de ondernemers hun oorspronkelijke uitbreidingsplannen daadwerkelijk alsnog gaan uitvoeren, is nog niet bevestigd. Ook is niet vastgesteld of inmiddels een nieuwe aanvraag voor de ijssalon is ingediend.
De ontwikkeling onderstreept hoe bepalend gemeentelijke regels kunnen zijn voor de uitbreiding van bestaande ondernemingen in de historische binnenstad van Hoorn.
