Hoorn erkent: inwoners niet geïnformeerd over betalen voor restafval vanaf 2028

HOORN – Inwoners van Hoorn zijn tijdens eerdere informatieavonden over de nieuwe afvalinzameling en ondergrondse containers niet geïnformeerd over de mogelijke invoering van betalen per hoeveelheid restafval. Dat erkent het college van burgemeester en wethouders in antwoorden op vragen van Hart van Hoorn. De gemeente bereidt ondertussen de invoering van een financiële tariefprikkel vanaf 2028 voor. De gemeenteraad moet eind dit jaar kiezen tussen twee systemen.

De antwoorden volgen op vragen van raadslid Menno Jas van Hart van Hoorn. De partij wilde onder meer weten waarom inwoners tijdens het participatietraject niet zijn geïnformeerd over de mogelijke financiële gevolgen van het nieuwe afvalbeleid.

Gemeente bevestigt ontbreken informatie

Het college bevestigt dat tijdens de informatieavonden over de ondergrondse containers niet is gesproken over een toekomstige tariefprikkel.

Volgens de gemeente gingen deze bijeenkomsten uitsluitend over het project Basis op Orde, waarbij bewoners informatie kregen over nieuwe verzamelcontainers en mogelijke locaties in de binnenstad.

Op dat moment was er nog geen besluit genomen over de voorbereiding van een tariefprikkel.

Ook de afvalstoffenheffing kwam tijdens de bijeenkomsten niet aan bod. Volgens het college zijn hierover geen toezeggingen aan bewoners gedaan.

De erkenning is opvallend omdat de financiële gevolgen van het toekomstige afvalbeleid aanzienlijk kunnen zijn. Afhankelijk van het gekozen systeem kunnen huishoudens straks rechtstreeks worden afgerekend op de hoeveelheid restafval die zij aanbieden.

Invoering in 2028 wordt voorbereid

De gemeenteraad besloot op 9 december 2025 het grondstoffenplan vast te stellen. Daarbij werd opdracht gegeven om de invoering van een tariefprikkel in 2028 voor te bereiden.

Het college onderzoekt twee mogelijke systemen: Recyclekeuze en Recycletarief.

Bij een Recycletarief betalen inwoners afhankelijk van de aangeboden hoeveelheid of frequentie van restafval. De precieze uitwerking van beide systemen voor Hoorn moet nog aan de gemeenteraad worden voorgelegd.

Volgens het college ligt de keuze tussen Recyclekeuze en Recycletarief nog open.

De onderzoeksresultaten moeten in het vierde kwartaal van 2026 aan de raad worden aangeboden. Pas daarna wordt duidelijk welk systeem de voorkeur krijgt en welke concrete tarieven daarbij horen.

Restafval moet fors worden verminderd

De gemeente wil de hoeveelheid restafval terugbrengen van ongeveer 160 tot 170 kilogram naar 100 kilogram per inwoner per jaar.

Volgens het college is een financiële prikkel een belangrijk instrument om inwoners te stimuleren afval beter te scheiden.

Daarbij verwijst de gemeente naar landelijke cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek, Rijkswaterstaat en onderzoeksgegevens uit de jaarlijkse benchmark huishoudelijk afval.

Uit de aangehaalde cijfers over 2024 blijkt dat gemeenten met een tariefprikkel gemiddeld aanzienlijk minder restafval produceren.

Bij gemeenten die bronscheiding of een combinatie van bron- en nascheiding toepassen, bedraagt de hoeveelheid fijn restafval gemiddeld 85 kilogram per inwoner wanneer een tariefprikkel wordt gebruikt.

Bij vergelijkbare gemeenten zonder tariefprikkel ligt dat gemiddelde op 155 kilogram.

Ook het scheidingspercentage verschilt: 77 procent bij gemeenten met een tariefprikkel tegenover 61 procent bij gemeenten zonder.

Het gaat om landelijke gemiddelden. Die vormen volgens de gemeente een onderbouwing voor de voorgestelde aanpak, maar betekenen niet automatisch dat Hoorn dezelfde resultaten zal behalen.

Afvalstoffenheffing kan richting 500 euro stijgen

Een belangrijk argument voor de voorgenomen verandering is de verwachte stijging van de kosten voor afvalverwerking.

Volgens het college worden de rijksheffingen op afvalverbranding vanaf 2028 aanzienlijk hoger. Door minder restafval aan te bieden, wil de gemeente de gevolgen daarvan voor de afvalstoffenheffing beperken.

In de beantwoording is een indicatieve grafiek opgenomen met de verwachte ontwikkeling van de afvalstoffenheffing tot en met 2030.

Daaruit blijkt dat de jaarlijkse heffing zonder financiële prikkel kan oplopen tot bijna 500 euro per aansluiting.

Bij Recyclekeuze wordt voor 2030 een bedrag van ongeveer 460 euro geraamd. Bij een Recycletarief ligt de indicatieve ontwikkeling rond 420 euro.

Het gaat nadrukkelijk om ramingen en niet om definitief vastgestelde tarieven. De daadwerkelijke kosten voor individuele huishoudens kunnen bovendien afhankelijk worden van het gekozen systeem en hun afvalaanbod.

Gezinnen met jonge kinderen mogelijk extra belast

Hart van Hoorn vraagt ook aandacht voor huishoudens die buiten hun eigen invloed relatief veel restafval produceren.

Daarbij gaat het onder meer om gezinnen met jonge kinderen, mensen die medisch afval hebben en huishoudens met een laag inkomen.

Het college geeft aan dat bij de verdere uitwerking rekening wordt gehouden met maatwerk voor inwoners met medisch afval en mensen die in aanmerking komen voor kwijtschelding.

Ook vrijwilligers die bijdragen aan het schoonhouden van de openbare ruimte worden meegenomen.

Voor gezinnen met baby’s is voorlopig geen afzonderlijke regeling voorzien voor wegwerpluiers. Volgens de gemeente ontbreekt daarvoor momenteel voldoende verwerkingscapaciteit.

Dat betekent dat nog onduidelijk is hoe het toekomstige systeem zal uitpakken voor gezinnen die veel luierafval produceren.

Vrees voor afvaldumping en vervuiling

Een ander aandachtspunt is het risico dat inwoners door de financiële prikkel afval op andere manieren proberen kwijt te raken.

Hart van Hoorn vraagt daarom of mogelijke afvaldumpingen en vervuiling van gescheiden afvalstromen worden meegenomen in het onderzoek.

Het college bevestigt dat deze neveneffecten onderdeel worden van het afwegingskader.

Daarmee erkent de gemeente dat een systeem waarbij inwoners betalen voor restafval niet uitsluitend gevolgen heeft voor afvalscheiding en de gemeentelijke inkomsten, maar mogelijk ook voor de kwaliteit van de openbare ruimte.

Welke maatregelen worden genomen om afvaldumpingen te voorkomen, is nog niet uitgewerkt.

College wil niet wachten op resultaten nieuwe inzameling

Hart van Hoorn vraagt waarom de gemeente al een financiële tariefprikkel voorbereidt terwijl de nieuwe afvalinzameling en de plaatsing van ondergrondse containers nog niet volledig zijn afgerond.

Daardoor is volgens de partij nog onvoldoende duidelijk hoeveel restafval de nieuwe inzamelmethode zonder extra financiële maatregelen kan besparen.

Het college verwijst in zijn antwoord naar het eerder vastgestelde grondstoffenplan en de planning richting 2028.

De gemeente wil daarmee voorkomen dat de stijgende verbrandingskosten vanaf dat jaar volledig doorwerken in de afvalstoffenheffing.

Het college geeft geen toezegging om eerst gedurende een langere periode de resultaten van de vernieuwde afvalinzameling te meten voordat over een tariefprikkel wordt besloten.

Nieuwe inspraak voor inwoners nog onzeker

Hart van Hoorn wil dat inwoners opnieuw expliciet bij de plannen worden betrokken voordat een ingrijpende wijziging van de afvalstoffenheffing plaatsvindt.

Het college zegt het belang van inwoners te erkennen, maar doet nog geen concrete toezegging over een nieuwe inspraakronde.

Na het raadsbesluit over het gewenste tariefsysteem komt er volgens de gemeente een uitgewerkt plan van aanpak.

Daarbij wordt bekeken welke vorm van betrokkenheid van inwoners passend is.

Wel belooft het college een uitgebreide informatie- en communicatiecampagne, zodat bewoners tijdig duidelijkheid krijgen over de gevolgen voor hun persoonlijke situatie.

Gemeenteraad krijgt beslissende rol

De komende maanden moeten duidelijk maken hoe het toekomstige afvalbeleid van Hoorn eruit gaat zien.

Daarbij staan verschillende belangen tegenover elkaar. De gemeente wil de hoeveelheid restafval verminderen en stijgende verwerkingskosten beperken. Tegelijkertijd bestaan vragen over de betaalbaarheid voor huishoudens, de gevolgen voor gezinnen en de mogelijke toename van afvaldumpingen.

De gemeenteraad moet nog een keuze maken tussen de onderzochte tariefsystemen.

Voor inwoners is vooral van belang dat de uiteindelijke financiële gevolgen nog niet vaststaan. Wel is duidelijk dat het gemeentebestuur vasthoudt aan de voorbereiding van een tariefprikkel vanaf 2028.

Of bewoners uiteindelijk per aanbieding van restafval moeten betalen en hoeveel dat gaat kosten, wordt pas duidelijk wanneer de gemeenteraad een definitieve keuze heeft gemaakt.