HOORN – Voor honderdduizenden Nederlandse huishoudens dreigt de komende winter opnieuw een periode van kou, zorgen en financiële onzekerheid te worden. De sterk gestegen gasprijzen maken het verwarmen van de woning voor steeds meer mensen nauwelijks betaalbaar. De thermostaat blijft laag, dikke truien en dekens moeten warmte bieden en sommigen kruipen liever vroeg onder de wol dan de verwarming hoger te zetten.

De zorgen zijn niet ongegrond. Volgens onderzoek van TNO en het CBS leefden in 2025 ongeveer 503.000 Nederlandse huishoudens in energiearmoede. Dat is zes procent van alle huishoudens. Met de huidige gasprijzen dreigt de druk op deze groep verder toe te nemen.

Gasprijs loopt steeds verder op

De oorlog met Iran en de aanhoudende oorlog in Oekraïne houden de Europese energiemarkt in hun greep. Vooral verstoringen van de aanvoer van vloeibaar aardgas uit het Midden-Oosten hebben de prijzen de afgelopen maanden fors opgedreven.

Volgens Vereniging Eigen Huis kost een kuub gas bij nieuwe variabele contracten inmiddels ongeveer 1,84 euro. In februari was dat nog circa 1,30 euro. Voor gezinnen die jaarlijks duizend kuub gas verbruiken, betekent dat honderden euro’s extra aan gaskosten.

Dikke truien in plaats van verwarming

Voor mensen met een laag inkomen is besparen vaak geen keuze meer, maar bittere noodzaak. De verwarming blijft uit of wordt nauwelijks aangezet. Extra kleding, warme dekens en het zoveel mogelijk verblijven in één kamer moeten voorkomen dat de energierekening verder oploopt.

Vooral ouderen, alleenstaanden en gezinnen in slecht geïsoleerde woningen zijn kwetsbaar. Langdurig verblijven in koude woningen kan bovendien gezondheidsproblemen veroorzaken. Ook neemt het risico op vocht en schimmel toe.

Noodfonds biedt pas vanaf januari hulp

Het kabinet heeft besloten het Noodfonds Energie opnieuw beschikbaar te stellen. Naar verwachting kunnen ongeveer 500.000 huishoudens aanspraak maken op ondersteuning.

Toch moeten mensen nog geduld hebben. Vanaf 1 december kunnen huishoudens informatie krijgen, maar aanvragen indienen kan pas vanaf 4 januari 2027. De tegemoetkoming bedraagt minimaal 120 en maximaal 1.800 euro, afhankelijk van inkomen en energiekosten.

Angst voor een lange, koude winter

Ondertussen blijft de onzekerheid groot. De Nederlandse gasvoorraden zijn relatief beperkt en een strenge winter kan de prijzen verder opdrijven. Of het aardgas daadwerkelijk nog duurder wordt, hangt onder meer af van het weer en de internationale ontwikkelingen.

Voor veel huishoudens draait de komende winter daardoor niet alleen om de vraag hoe koud het buiten wordt, maar vooral om hoeveel warmte zij zich binnenshuis nog kunnen veroorloven.