Kabinet wil mobieltjes vanaf 2027 van hele school weren

DEN HAAG – Het kabinet wil dat basisscholen en middelbare scholen vanaf 1 januari 2027 mobiele telefoons gedurende de volledige schooldag van het schoolterrein weren. Leerlingen moeten hun toestel dan in een kluis opbergen en mogen de telefoon ook tijdens pauzes, in de aula en op het schoolplein niet gebruiken.

De aanscherping maakt deel uit van de nieuwe Strategiebrief online kinderrechten, die staatssecretaris Aerdts van Digitale Economie presenteert. Daarin bundelen verschillende ministeries bijna veertig bestaande en nieuwe maatregelen om kinderen beter te beschermen tegen risico’s in de digitale wereld. Volgens Aerdts zijn ongeveer vijftien van deze maatregelen nieuw.

Verbod moet verder gaan dan klaslokaal

Op veel scholen geldt al een beperking op mobiele telefoons, maar die richt zich voornamelijk op het gebruik tijdens de lessen. Het kabinet wil dat de norm vanaf 2027 voor de volledige schooldag gaat gelden.

Dat betekent dat leerlingen hun telefoon niet alleen tijdens lessen, maar ook in tussenuren, tijdens pauzes en op andere plaatsen binnen het schoolterrein niet meer mogen gebruiken. Het toestel moet gedurende de schooldag in een kluis worden opgeborgen.

Een rechtstreeks wettelijk verbod kan het kabinet scholen op dit moment niet opleggen. Daarom wordt gekozen voor een dringend advies aan zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. Staatssecretaris Tielen van Onderwijs gaat de nieuwe afspraken de komende tijd verder uitwerken met vertegenwoordigers van de onderwijssector.

Zorgen over urenlang schermgebruik

Aanleiding voor de strengere norm is de groeiende zorg over het schermgebruik van kinderen en jongeren. Volgens het kabinet hebben mobiele telefoons op school negatieve gevolgen voor de concentratie. Tegelijkertijd blijkt het voor ouders thuis vaak moeilijk om langdurig gebruik van sociale media, video’s en andere digitale diensten te begrenzen.

Daarbij wordt gewezen op technieken die gebruikers zo lang mogelijk op een platform proberen te houden. Verslavende algoritmes, eindeloos scrollen en video’s die automatisch worden afgespeeld kunnen ervoor zorgen dat kinderen hun telefoon moeilijk wegleggen. Dagelijkse schermtijden van vijf tot zes uur zijn volgens de strategie geen uitzondering.

Deskundigen waarschuwen al langer dat zeer intensief schermgebruik kan samengaan met onder meer slaapproblemen, bijziendheid en depressieve klachten. Daarnaast kunnen ouders en andere volwassenen moeilijk zicht houden op wat kinderen online te zien krijgen.

Cyberpesten, schadelijke beelden en ongewenst contact kunnen daardoor lange tijd buiten beeld blijven.

“Online, op sociale media of in videogames, raken kinderen snel uit zicht en lopen ze onacceptabele risico’s”, zegt Aerdts. Daarbij noemt de staatssecretaris onder meer verslavende algoritmes, schadelijke beelden en ongewenst contact.

Strengere regels voor sociale media

De kabinetsstrategie beperkt zich niet tot het gebruik van telefoons op school. Nederland wil ook dat op Europees niveau strengere regels worden ingevoerd tegen technieken die digitale diensten bewust verslavend maken.

Daarnaast wordt gewerkt aan een betrouwbaar systeem voor leeftijdsverificatie. Daarbij moet volgens het kabinet tegelijkertijd de privacy van kinderen en jongeren worden beschermd.

Binnen Europa wordt gesproken over een leeftijdsgrens van 13 jaar voor het gebruik van sociale media. Nederland wil liever een grens van 15 jaar.

Ook aanpak schulden en kidfluencers

Het kabinet richt zich ook op financiële risico’s voor jongeren. Er worden strengere regels voorbereid voor zogenoemde buy now, pay later-diensten, zoals Klarna. Daarmee moet worden voorkomen dat jongeren eenvoudig schulden kunnen aangaan bij online aankopen.

Ook de regels rond vlogfamilies en zogenoemde kidfluencers worden aangescherpt. Online content waarin kinderen jonger dan 15 jaar een rol spelen, wordt volgens de strategie aangemerkt als kinderarbeid. Overtredingen kunnen daardoor tot een boete leiden.

Onderzoek naar grote online platforms

Verder laat het kabinet onderzoeken hoe grote digitale platforms de ontwikkeling en keuzes van kinderen beïnvloeden. Daarbij worden onder meer Netflix, YouTube, Roblox, Fortnite, ChatGPT, Instagram, Snapchat en TikTok genoemd.

Het onderzoek moet meer inzicht geven in de manier waarop dergelijke diensten de aandacht, beleving en het gedrag van kinderen sturen.

De voorgestelde uitbreiding van de telefoonvrije schooldag vormt daarmee één onderdeel van een bredere strategie. Het kabinet wil zowel op school als online meer grenzen stellen aan digitale diensten en technieken die volgens de overheid risico’s opleveren voor kinderen en jongeren.